All posts by Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rannsóknarskýrsla fyrir 2015

A2.2 – Alþjóðleg ritrýnd útgáfa og innlend ritrýnd útgáfa með alþjóðlega skírskotun

The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable. Reykjavik: Háskólaútgáfan, 2015. (Bók gefin út á pappír, en einnig á Netinu.)

 

A3.3 – Bókarkaflar: Íslensk eða erlend ritrýnd útgáfa sem einkum miðast við staðbundið fræðasamfélag

Proposals to Sell, Annex or Evacuate Iceland, 1518–1868. Þjóðarspegillinn 2015. Rannsóknir í félagsvísindum XVI: Stjórnmálafræðideild.

 

A4.2 – Aðrar greinar í ISI tímaritum, greinar í B-flokki skv. ERIH eða greinar sem fá 1. einkunn í könnun fyrir tímarit

Þrír erlendir bankar í eigu Íslendinga: Hvað gerðist? Þjóðmál 11 (3), haust 2015. 69–80.

 

A4.4 – Greinar birtar í tímaritum sem fá 3. einkunn í könnun fyrir tímarit

Hvers virði var Rússagullið? Vísbending 33 (29), 2015. 3–4.

Ísland verðlagt. Vísbending 33 (39), 2015. 3.

Ísland veðsett, selt, rýmt eða tekið. Hugmyndir útlendinga um ráðstöfun Íslands 1518–1868. Vísbending 33 (50), jólablað, 18–21.

The 2008 Icelandic Bank Collapse: What Happened? Cayman Financial Review, No. 38, 20 January 2015. 68–70.

Varð dramb Íslendingum að falli? Íslenska leiðin, blað stjórnmálafræðinema í Háskóla Íslands, 2015. 26–30.

 

A6.2 – Opinber boðsfyrirlestur við erlendan háskóla

The Icelandic Communist Movement, 1918–1998. Fyrirlestur í Háskólanum í Tartu 28. apríl 2015.

 

A6.3 – Erindi á alþjóðlegri ráðstefnu

Three Modern Masters: F. A. von Hayek, K. Popper and M. Friedman. Fyrirlestur á ársþingi European Students for Liberty í Humboldt-háskólanum í Berlín 11. apríl 2015.

Liberty in Iceland, 930–2015. Fyrirlestur á ráðstefnu European Students for Liberty í Sofia í Búlgaríu 17. október 2015.

 

A6.4 – Erindi á innlendri ráðstefnu

Nýjar heimildir um bankahrunið 2008. Fyrirlestur á ráðstefnu Rannsóknarseturs um nýsköpun og hagvöxt og Félags stjórnmálafræðinga 14. janúar 2015. Hinn fyrirlesarinn var dr. Guðni Jóhannesson. 

Meðferð eigna íslensku bankanna eftir bankahrunið 2008. Fyrirlestur á vorráðstefnu Viðskiptafræðistofnunar 21. apríl 2015.

Hugmyndir um sölu Íslands, veðsetningu, rýmingu eða töku 1518–1868. Fyrirlestur á Þjóðarspeglinum, ráðstefnu Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands, 31. október 2015.

Valdatíð Davíðs. Erindi á ráðstefnu Politica, félags stjórnmálafræðinema í Háskóla Íslands, 12. nóvember 2015. Aðrir fyrirlesarar voru Ögmundur Jónasson, fyrrv. ráðherra, og dr. Vilhjálmur Egilsson, rektor í Bifröst. Fundurinn er á Youtube, og hafa þúsundir manna hlustað þar á hann.

 

A6.5 – Erindi á fræðilegu málþingi, málstofu eða fundi fyrir faghópa

Sweden, Iceland and the 2008 Bank Collapse. Erindi á morgunverðarfundi Ratio Institute í Stokkhólmi 9. apríl 2015.

Iceland, the Baltic Countries and International Communism. Fyrirlestur í þinghúsinu í Tallinn 29. apríl 2015.

Piketty’s Challenge. Fyrirlestur í Verslunarháskólanum í Tallinn 30. apríl 2015.

History of Iceland: A Summary. Erindi á pólsk-íslenskri málstofu pólska rannsóknarsetursins Pamięć i PrzyszÅ‚ość í Reykjavík 19. ágúst 2015.

Sköpunargleði í stað sníkjulífs. Erindi á fundi Stofnunar stjórnsýslufræða og stjórnmála og Rannsóknarseturs um nýsköpun og hagvöxt 5. nóvember 2015.

Evrópa fórnarlambanna. Skýrsla um samstarfsverkefni um endurútgáfu bóka til varnar lýðræði á ársfundi European Platform of Memory and Conscience í Wroclaw í Póllandi 18. nóvember 2015.

 

A7.2 – Ritstjóri bókar

Greinar um kommúnisma eftir Bertrand Russell. Reykjavík: Almenna bókafélagið, 17. júní 2015. Með formála og skýringum eftir ritstjóra. Bókin kemur bæði út á pappír og í netútgáfu, m. a. á Google Books.

Konur í þrælakistum Stalíns eftir Elinor Lipper og Aino Kuusinen. Reykjavík: Almenna bókafélagið, 19. júní 2015. Með formála og skýringum eftir ritstjóra. Bókin kemur bæði út á pappír og í netútgáfu, m. a. á Google Books.

Úr álögum eftir Jan Valtin (Richard Krebs). Reykjavík: Almenna bókafélagið, 23. ágúst 2015. Með formála og skýringum eftir ritstjóra. Bókin kemur bæði út á pappír og í netútgáfu, m. a. á Google Books.

 

A8.1 – Skýrslur 

Foreign Factors in the 2008 Icelandic Bank Collapse. Áfangaskýrsla frá Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands fyrir fjármálaráðuneytið.

 

A8.2 – Ritdómar

Two Interpretations of the Icelandic Bank Collapse. European Political Science 2015. Ritdómur um bækur Guðrúnar Johnsens og Eiríks Bergmanns um bankahrunið. doi: 10.1057/eps.2015.36

Tvær gallaðar bækur um bankahrunið. Ritdómur um Hamskiptin eftir Inga Frey Vilhjálmsson og Í skugga sólkonungs eftir Ólaf Arnarson. Þjóðmál 11 (4), 79–90.

Umhverfisvernd: Skynsemi í stað ofstækis. Ritdómur um Ecofundamentalism eftir Rögnvald Hannesson. Þjóðmál 11 (4), 94–96.

 

D3 – Seta í nefndum eða stjórnum

Seta í rannsóknarráði Rannsóknarseturs um nýsköpun og hagvöxt.

D6 – Fræðsluefni fyrir almenning — Blaðagreinar

Reiðilestur í stað rannsóknar. Morgunblaðið 30. janúar 2015.

Kvótakerfið er hagkvæmt og réttlátt. Morgunblaðið 21. maí 2015. 

270 milljarða króna tap af handvömm og fólsku? Morgunblaðið 21. apríl 2015.

Már geri hreint fyrir sínum dyrum. Morgunblaðið 24. apríl 2015.

Útgerðarmenn þjóðhetjur, ekki þjóðníðingar. DV 25. ágúst 2015.

Umhverfisvernd: Skynsemi eða ofstæki. Morgunblaðið 8. október 2015.

 

D6 – Fræðsluefni fyrir almenning — Fróðleiksmolar

Lánsfé og lystisnekkjur. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 3. janúar 2015.

Nýjar heimildir?
Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 10. janúar 2015.

Skjöl sem heimildir. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 17. janúar 2015.

Bandarísk leyniskjöl um Íslendinga. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 24. janúar 2015. 

Málstaður Íslendinga. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 31. janúar 2015.

Ártíð Ólafs Thors. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 7. febrúar 2015.

Þorsteinn Erlingsson. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 14. febrúar 2015.

Til hvers var Gissurarsáttmáli? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 21. febrúar 2015.

Ísland í sambandi við Svíþjóð. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 28. febrúar 2015.

Sömdu Svíar af sér Ísland? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 7. mars 2015.

Reductio ad Hitlerum. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 14. mars 2015. 

Þorvaldur: Íslendingahrellir. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 21. mars 2015.

Var Jón Sigurðsson óbilgjarn? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 28. mars 2015.

Hugleiðingar í Machu Picchu. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 4. apríl 2015.

Hinn stígurinn. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 11. apríl 2015.

Sjálftaka eða þátttaka? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 18. apríl 2015.

Með Vargas Llosa í Lima. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 25. apríl 2015. 

Kílarfriður enn í gildi? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 2. maí 2015.

Furðuskrif um sjálfstæðisbaráttuna. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 9. maí 2015.

Brandes og Cobban gera lítið úr Íslendingum. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 16. maí 2015.

Kardínálinn aftur á ferð. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 23. maí 2015.

Vinir í raun. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 30. maí 2015.

„Nú vill enginn eiga þig.“ Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 6. júní 2015.

Því hertóku Bretar ekki Ísland? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 13. júní 2015.

Drengskapur tveggja Breta. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 20. júní 2015.

Þrisvar boðið Ísland. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 27. júní 2015.

Vildi kaupa Ísland. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 4. júlí 2015.

Dularfulli ræðismaðurinn. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 11. júlí 2015.

Hæpin notkun úrfellingarmerkisins. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 18. júlí 2015.

Tvær sögufalsanir á Wikipediu. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 1. ágúst 2015.

Óhlýðnuðust íslenskir kommúnistar Stalín? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 8. ágúst 2015.

Skýringar og sakfellingar. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 15. ágúst 2015.

Churchill, de Gaulle og íslenskir kommúnistar. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 25. júlí 2015.

Skýringin á velgengni kommúnista. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 22. ágúst 2015.

Handrit ánöfnuð eldinum? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 29. ágúst 2015.

Barnaskapur og hermennska. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 5. september 2015.

Fjórði sjálfboðaliðinn. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 12. september 2015.

Hvað sagði Gunnar við Hitler? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 19. september 2015.

Sögðu Billinn og Sillinn ósatt? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 26. september 2015.

Hvernig skiptust skáld milli flokka? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 3. október 2015.

Brella Nixons á Bessastöðum. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 10. október 2015.

Ólafur Thors og Macmillan. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 17. október 2015.

Kroner og Hitler. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 24. október 2015.

Kynþáttaandúð eða útlendingahræðsla. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 31. október 2015.

Hverjir leyndust á bak við nöfnin? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 7. nóvember 2015.

Hvað varð um Rússagullið? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 14. nóvember 2015.

Ámælisverð iðjusemi. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 21. nóvember 2015.

Finnagaldur Jóns Ólafssonar. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 28. nóvember 2015.

Glámskyggni Bandaríkjamanna á Lúðvík. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 5. desember 2015.

Hverjir hittu harðstjórana? Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 12. desember 2015.

Rússneska ráðgátan. Fróðleiksmolar, Morgunblaðið 19. desember 2015.

Fræðslurit um kommúnisma endurútgefin

Logo-svisléplatform_euPrófessor Hannes H. Gissurarson, forstöðumaður rannsókna í RNH, lýsti samstarfsverkefni RNH og AECR, „Evrópu fórnarlambanna“ á ársfundi Evrópuvettvangs minningar og samvisku, Platform of European Memory and Conscience, í Brüssel 4.–5. nóvember 2014, en RNH er aðili að vettvangnum. Meðal fyrirlesara á fundum og ráðstefnum RNH (sem oft hafa verið haldnar í samstarfi við aðra aðila) hafa verið dönsku sagnfræðiprófessorarnir Bent Jensen og Niels Erik Rosenfeldt, ástralski rithöfundurinn Anna Funder, franski sagnfrræðiprófessorinn Stéphane Courtois, ritstjóri Svartbókar kommúnismans, norski sagnfræðiprófessorinn Øystein Sørensen, eistneski þingmaðurinn og sagnfræðingurinn dr. Mart Nutt, pólski stjórnmálafræðingurinn dr. Pawel Ukielski, forstöðumaður safns um uppreisnina í Varsjá 1944, og slóvenski sagnfræðingurinn dr. Andreja Zver. RNH hefur einnig staðið að ljósmyndasýningu í Þjóðarbókhlöðunni um tengsl íslensks kommúnisma við heimshreyfingu kommúnista, bókargjöfum til Þjóðarbókhlöðunnar og útgáfu Kíru Argúnovu, skáldsögu Ayns Rands um lífið eftir byltingu bolsévíka í Rússlandi.

Kravchenko.cover_Næstu viðburðir innan þessa samstarfsverkefnis verða endurútgáfa nokkurra fræðslurita, sem íslenskir lýðræðissinnar gáfu út í baráttunni við kommúnismann, sem var mjög áhrifamikill í íslensku menningarlífi um miðja tuttugustu öld, ekki síst í krafti rausnarlegs fjárstuðnings frá Kremlverjum. Verða þessar bækur aðgengilegar á netinu, en einnig er stefnt að því, að til verði af þeim pappírseintök. Svartbók kommúnismans kemur út í annað sinn 9. nóvember 2014, þegar aldarfjórðungur er frá hruni Berlínarmúrsins og falli kommúnismans.

Russel.cover_Á meðal annarra rita, sem verða endurútgefin, eru Guðinn sem brást eftir Arthur Koestler og fleiri, Konur í einræðisklóm eftir Margarete Buber-NeumannÞjónusta. Þrælkun. Flótti eftir Aatami Kuortti, Ég kaus frelsið eftir Víktor Kravtsjenko og Úr álögum eftir Jan Valtin, öðru nafni Richard Krebs. Réðust íslenskir kommúnistar harkalega á höfunda þessara bóka, sem sumir höfðu setið í þrælkunarbúðum Stalíns, en aðrir orðið vitni að harðstjórninni í Rússlandi. Þá er von á tveimur frægum skáldsögum um kommúnismann, Nítján hundruð áttatíu og fjögur eftir George Orwell og Myrkur um miðjan dag eftir Arthur Koestler.

Tibor Navracsics, framkvæmdastjóri ESB í skóla- og menningarmálum, opnar Brüssel-skrifstofu Evrópuvettvangsins. Ljósm. Peter Rendek.
Tibor Navracsics, framkvæmdastjóri ESB í skóla- og menningarmálum, opnar Brüssel-skrifstofu Evrópuvettvangsins. Ljósm. Peter Rendek.

Einnig er ætlunin að gefa út á bókum ýmsar greinar, sem birtust í íslenskum blöðum og tímaritum. Þar á meðal verður greinasafn eftir Bertrand Russell um kommúnisma, greinaflokkar séra Jóhanns Hannessonar, sem var kristniboði í Kína, um kínverskan kommúnisma, ræður nokkurra íslenskra menntamanna gegn kommúnisma, þar á meðal Tómasar Guðmundssonar, Gunnars Gunnarssonar, Guðmundar G. Hagalíns og Kristmanns Guðmundssonar, og greinaflokkur eftir Arthur Koestler um ástandið í Ráðstjórnarríkjunum, en bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík 1946 snerust að miklu leyti um lýsingar Koestlers. Hannes H. Gissurarson er ritstjóri þessarar bókaraðar, en hann segir, að hún þjóni tvenns konar tilgangi, að gera fróðlegt efni um mannskæðustu stjórnmálastefnu tuttugustu aldar aðgengilegt á netinu og heiðra minningu þeirra Íslendinga, sem börðust af alefli gegn henni. Ritar hann formála að bókunum og semur skýringar eftir þörfum. Friðbjörn Orri Ketilsson skannar bækurnar inn, Sigurgeir Orri Sigurgeirsson hannar útlit þeirra, og Hafsteinn Árnason aðstoðar við netvinnsluna.

Gestgjafar fundarins í Brüssel voru þrír Evrópuþingmenn, László Tökés frá Rúmeníu, Milan Zver frá Slóveníu og Sandra Kalniete frá Lettlandi. Á fundinum var opnuð skrifstofa Evrópuvettvangsins í Brüssel að Rue Bélliard 197, og sá Tibor Navracsics, framkvæmdastjóri Evrópusambandsins í skóla- og menningarmálum og fyrrverandi utanríkisráðherra Ungverjalands, um það. Sex stofnanir og samtök fengu aðild að Evrópuvettvangnum, frá Slóveníu, Tékklandi, Slóvakíu, Ungverjalandi og Úkraínu.

Þáttakendur. Dr. Florian Kresse 3. frá v. í fremstu röð og Neela Winkelmann 6. frá v. Dr. Pawel Ukielski fyrir aftan hana t. v. og Göran Lindblad, forseti Evrópuvettvangsins, t. h. Dr. Andreja Zver 4. frá h. í fremstu röð. Dr. Hannes H. Gissurarson í aftari röð nálægt Winkelmann. Ljósm. Peter Rendek.
Þáttakendur. Dr. Florian Kresse 3. frá v. í fremstu röð og Neela Winkelmann 6. frá v. Dr. Pawel Ukielski fyrir aftan hana t. v. og Göran Lindblad, forseti Evrópuvettvangsins, t. h. Dr. Andreja Zver 4. frá h. í fremstu röð. Dr. Hannes H. Gissurarson í aftari röð nálægt Winkelmann. Ljósm. Peter Rendek.

Aðilar að Evrópuvettvangnum lýstu yfir stuðningi við lýðræðisöfl í Rússlandi. Þeir hafa sérstakar áhyggjur af tilraunum stjórnvalda í Kreml til að torvelda starfsemi rússnesku stofnunarinnar Memorial, sem helguð er minningum og mannréttindum. Memorial sinnir mikilvægum rannsóknum á örlögum fórnarlamba alræðisins í Ráðstjórnarríkjunum. „Herma ber,“ sögðu aðilar að Evrópuvettvangnum, „að hinir ofríkisfullu valdhafar, sem nú sitja í Kreml, skuli reyna að þagga niður í þessum röddum. Evrópuvettvangurinn varar við því, að hættulegt sé friði, farsæld, mannréttindum, lýðræði og réttarríki, að Evrópuþjóðirnar glati sögulegum minningum sínum. Hann skorar á alla Evrópumenn að læra af alræði liðinnar tíðar og stöðva framrás andlýðræðislegra afla í álfunni.“

Glærur Hannesar í Brüssel 4. 11. 2014

Gleymum aldrei fórnarlömbunum

Frá ráðstefnunni í ráðhúsinu í Wroclaw. Hannes H. Gissurarson situr í annarri röð fyrir miðju.
Frá ráðstefnunni í ráðhúsinu í Wroclaw. Hannes H. Gissurarson situr í annarri röð fyrir miðju.

Prófessor Hannes H. Gissurarson flutti erindi á ársfundi Evrópuvettvangs um minningu og samvisku, Platform of European Memory and Conscience, sem haldinn var í ráðhúsinu í Wroclaw í Póllandi 17.–18. nóvember 2015. Lýsti hann samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu fórnarlambanna“. Einn mikilvægasti liðurinn í því verkefni er að gera bækur, sem komu á sínum tíma út á íslensku gegn alræðisstefnum kommúnista og nasista, aðgengilegar á Netinu, jafnframt því sem prentuð eru nokkur eintök á pappír fyrir söfn og áhugamenn. Árið 2015 komu út þrjú rit í þessari röð, Greinar um kommúnisma eftir breska heimspekinginn Bertrand Russell 17. júní, á sextíu ára afmæli Almenna bókafélagsins, Konur í þrælakistum Stalíns eftir Elinor Lipper og Aino Kuusinen 19. júní, á hundrað ára afmæli kosningarréttar kvenna, og Úr álögum (Out of the Night) eftir Jan Valtin, öðru nafni Richard Krebs 23. ágúst, á evrópskum minningardegi fórnarlamba alræðisstefnunnar.

Kapa.LeyniraedaÁrið 2016 er ætlunin að endurútgefa sex bækur á þennan hátt, Leyniræðuna um Stalín eftir Níkíta Khrústsjov 15. febrúar, sextíu árum eftir flutninginn, El Campesino — Líf og dauða í Ráðstjórnarríkjunum eftir Valentín Gonzalez og Julián Gorkin 17. júlí, áttatíu árum eftir að spænska borgarastríðið hófst, Örlaganótt yfir Eystrasaltslöndum eftir Ants Oras og Eistland — Smáþjóð undir oki erlends valdseftir Andres Küng 26. ágúst, tuttugu og fimm árum eftir að Ísland tók aftur upp stjórnmálasamband við Eystrasaltslöndin, fyrst ríkja, Þjóðbyltinguna í Ungverjalandieftir Erik Rostböll 23. október, sextíu árum eftir að byltingin hófst, og Svartbók kommúnismans undir ritstjórn Stéphane Courtois 25. desember, aldarfjórðungi eftir fall Ráðstjórnarríkjanna. Ritin verða aðgengileg til lesturs og niðurhalds á Google Books og einnig til niðurhals á Kindle.

Ráðstefnugestir sóttu sérstakan hátíðafund í tilefni þess, að hálf öld er liðin frá því, að pólskir biskupar gáfu út yfirlýsingu um, að Pólverjar og Þjóðverjar þyrftu að sættast eftir hildarleiki fyrri tíðar. „Við fyrirgefum og biðjum um, að okkur verði fyrirgefið.“ Voru þar einnig þrír kardínálar, menntamálaráðherra Póllands og borgarstjórinn í Wroclaw. Á ráðstefnunni var talsvert rætt um þá ógn, sem steðjar að Úkraínu, og um tilraunir gamalla kommúnista í ýmsum löndum Mið- og Austur-Evrópu til að takmarka aðgang að skjölum um ódæði í valdatíð þeirra. Í lok ráðstefnunnar kvaddi Hannes sér hljóðs og færði fyrir hönd stuðningsmanna Evrópuvettvangsins dr. Neelu Winkelmann, framkvæmdastjóra vettvangsins, þakkir fyrir vel unnin störf. Fagnaði hann því, að hún heldur áfram í starfi sínu. Göran Lindblad, fyrrverandi þingmaður Hófsama sameiningarflokksins sænska, var endurkjörinn forseti Evrópuvettvangsins. Bandaríski rithöfundurinn Anne Applebaum, Janez Jansa, fyrrverandi forsætisráðherra Slóvakíu, og tékkneski leikarinn Ondrej Vetchý bættust á ráðstefnunni í fulltrúaráð vettvangsins (Board of Trustees). Þrjár stofnanir og samtök gerðust að þessu sinni aðilar að vettvangnum, og eru þeir nú 51 talsins.

Fjörugur fundur um valdatíð Davíðs

Hannes hefur orðið.
Hannes hefur orðið.

Þeir Hannes H. Gissurarson prófessor, Ögmundur Jónasson, fyrrverandi ráðherra Vinstri-grænna, og Vilhjálmur Egilsson, rektor Háskólans á Bifröst og fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins, skiptust á skoðunum um valdatíð Davíðs Oddssonar á fundi Politica, félags stjórnmálafræðinema í Háskóla Íslands, fimmtudagskvöldið 12. nóvember. Troðfullt var í stórum fundarsal, og komust færri að en vildu. Hannes benti á, að Davíð hefði verið óvenju sigursæll stjórnmálamaður: Hann hefði aukið fylgi sitt sem borgarstjóri upp í rösk 60% árið 1990 og síðan verið lengst allra manna samtals og samfleytt forsætisráðherra. Tímamót hefðu orðið, þegar hann varð forsætisráðherra 1991. Sjóðasukki hefði verið hætt, stöðugleika komið á í peningamálum og ríkisfjármálum, lífeyrissjóðir efldir, réttindi fólks tryggð með stjórnsýslulögum og upplýsingalögum og landið verið opnað með aðild að Evrópska efnahagssvæðinu. Þegar Davíð hefði vikið sem forsætisráðherra 2004, hefði skuldasöfnun bankanna ekki verið hafin. Ísland árið 2004 hefði verið gott land.

Logo-svislé

Hannes kvað Davíð Oddsson hafa verið gagnrýndan fyrir stuðning Íslands við Íraksstríðið, en þar hefði verið um að ræða stuðningsyfirlýsingu við ákvörðun, sem aðrir hefðu tekið og Ísland ekki getað breytt neinu um. Hins vegar hefði Ísland getað stöðvað loftárásir Atlantshafsbandalagsins á Líbíu 2011, því að öll aðildarríki bandalagsins hefðu neitunarvald um slíkar aðgerðir, en það hefði vinstri stjórn þeirra Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms J. Sigfússonar ekki gert. Hannes benti einnig á, að sala banka hefði hafist í tíð vinstri stjórnarinnar 1988–1991, þegar Íslandsbanki var stofnaður. Erindi Hannesar var liður í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna.

Ogmundur.12.11.2015
Ögmundur talar.

Ögmundur Jónasson sagðist vera af sömu kynslóð í stjórnmálum og Davíð, enda væru aðeins nokkrir mánuðir á milli þeirra í aldri. Þegar þeir hefðu hafið afskipti af stjórnmálum um og eftir 1970, hefði verið gróska á vinstri vængnum, en ládeyða hægra megin. Þetta hefði snúist við, þegar Davíð og félagar hans í Eimreiðarhópnum hefðu komið til sögu. Þeir hefðu flutt inn nýjar hugmyndir, skírskotað til Reagans og Thatchers, vitnað í Hayek, Friedman og Buchanan, á meðan vinstri menn hefðu staðnað. Davíð og félagar hans hefðu rofið þá samstöðu um frumgildi eins og velferð og samkennd, sem hefði verið almenn á sjötta og sjöunda áratug tuttugustu aldar. Þeir hefðu stuðlað að ójafnari tekjudreifingu og tekið efnisleg gæði fram yfir andleg. Vilhjálmur Egilsson rifjaði upp, hvernig ástandið var, á meðan verðbólga geisaði á Íslandi fram undir lok níunda áratugarins og atvinnulífið var reyrt í viðjar. Ein ástæðan til þess, að nauðsynlegt hefði verið að selja ríkisbankana tvo upp úr aldamótum 2000 hefði einmitt verið, að hallað hefði á þá í samkeppni við hinn spræka ríkisbanka, sem myndaður hefði verið 1990. Enginn vafi væri á því, að rekstur margra fyrirtækja væri miklu betur kominn í höndum einkaaðila en embættismanna ríkisins. Vilhjálmur kvað hafa verið þægilegt að vinna með Davíð Oddssyni á þingi. Hann hefði verið afskiptalítill um störf þingmanna, en fljótur til ákvarðana og menn treyst orðum hans.

Eftir framsöguerindin voru umræður, og tóku ýmsir til máls. Guðni Ágústsson, fyrrverandi formaður Framsóknarflokksins og ráðherra, kvaddi sér hljóðs og sagðist geta borið um það, að lítilmagninn hefði ætíð átt málsvara og stuðningsmann í Davíð Oddssyni. Guðni kvað þá Davíð hafa verið prýðilega samstarfsmenn í ríkisstjórn og þeir hefðu með tímanum orðið góðir vinir, en hann skildi ekki, hvers vegna Davíð hefði horfið frá stefnu Sjálfstæðisflokksins um tvíhliða viðræður við Evrópusambandið í stað aðildar að Evrópska efnahagssvæðinu og frá hugmyndum sínum um dreifða eignaraðild bankanna að sölu þeirra til „kjölfestufjárfesta“. Hann teldi hins vegar, að Davíð hefði með forgöngu sinni í Seðlabankanum bjargað því, sem bjargað varð í bankahruninu. Hann hefði beitt sér fyrir þeirri lausn, sem varð ofan á og reyndist farsæl, að skilja á milli hins innlenda hluta bankakerfisins og hins erlenda. Af þessu tilefni lét Vilhjálmur Egilsson í ljós mikla undrun á því, að Davíð hefði verið flæmdur úr Seðlabankanum. Þótt hann hefði ekki alltaf verið sammála Davíð um vaxtastefnu bankans, hefði hann reynst vel sem seðlabankastjóri.

Fundurinn var tekinn upp, og hefur eitthvað á annað þúsund manns horft á hann á Youtube, en hann verður líka sýndur á sjónvarpsstöðinni ÍNN: